เอกสารตรวจสอบบัญชี BOI — 15 รายการที่ผู้สอบบัญชีขอทุกครั้ง
ผู้สอบบัญชีขอเอกสารอะไรบ้าง
ตารางด้านล่างคือรายการเต็มทั้ง 15 รายการ พร้อมสิ่งที่ผู้สอบบัญชีใช้เอกสารแต่ละชิ้นตรวจ และแผนกที่เอกสารชิ้นนั้นมักเก็บอยู่จริง ซึ่งไม่ใช่ฝ่ายบัญชีทั้งหมด
| # | เอกสาร | ผู้สอบบัญชีใช้ตรวจอะไร | มักเก็บอยู่ที่ |
|---|---|---|---|
| 1 | บัตรส่งเสริมทุกฉบับ พร้อมเงื่อนไขแนบท้าย กลุ่มสิทธิ | ขอบเขตกิจกรรมที่ใช้สิทธิได้ วงเงินและระยะเวลาตามมาตรา 31 | เลขานุการบริษัท |
| 2 | หนังสืออนุมัติหรือแก้ไขโครงการจาก BOI ในรอบปี กลุ่มสิทธิ | เงื่อนไขที่เปลี่ยนระหว่างปีและผลต่อสิทธิที่ใช้ | เลขานุการบริษัท |
| 3 | หนังสืออนุญาตเปิดดำเนินการ หากถึงขั้นตอนนั้นแล้ว กลุ่มสิทธิ | สถานะของโครงการและสิทธิที่ใช้ได้จริง | เลขานุการบริษัท |
| 4 | ทะเบียนคุมวงเงินยกเว้นภาษีคงเหลือ แยกรายบัตร กลุ่มสิทธิ | ยอดคงเหลือตรงกับที่รายงานต่อ BOI และกับงบหรือไม่ | ฝ่ายบัญชี |
| 5 | งบทดลองที่แยกกิจกรรม BOI และ Non-BOI กลุ่มบัญชี | การแยกคำนวณกำไรสุทธิตามประกาศกรมสรรพากร 5 ก.พ. 2530 | ฝ่ายบัญชี |
| 6 | กระดาษทำการปันส่วนค่าใช้จ่ายร่วม พร้อมที่มาของสัดส่วน กลุ่มบัญชี | เกณฑ์สมเหตุสมผล ใช้สม่ำเสมอ และมีเอกสารรองรับ | ฝ่ายบัญชี |
| 7 | ทะเบียนทรัพย์สินแยกตามโครงการ พร้อมที่มาของเงินลงทุน กลุ่มบัญชี | ทรัพย์สินที่ใช้สิทธิตรงกับโครงการที่ได้รับส่งเสริม | ฝ่ายบัญชี |
| 8 | รายงานผลขาดทุนสะสมแยกตามโครงการและปีที่เกิด กลุ่มบัญชี | ความเป็นไปได้ในการใช้สิทธิตามมาตรา 31 วรรคสี่ | ฝ่ายบัญชี |
| 9 | รายการเครื่องจักรที่ใช้สิทธิยกเว้นอากร พร้อมเอกสารพิธีการ กลุ่มผลิต | มูลค่าและรายการตรงกันระหว่างบัญชีกับพิธีการศุลกากร | ฝ่ายนำเข้า |
| 10 | รายงานวัตถุดิบ สูตรการผลิต และหลักฐานการตัดบัญชีวัตถุดิบ กลุ่มผลิต | ปริมาณที่ใช้สิทธิตามมาตรา 36(1) สมเหตุสมผลกับการผลิตจริง | ฝ่ายโรงงาน |
| 11 | รายงานปริมาณการผลิตจริง เทียบกำลังผลิตตามบัตร กลุ่มผลิต | ผลิตเกินกำลังที่ได้รับอนุมัติหรือไม่ | ฝ่ายโรงงาน |
| 12 | หลักฐานการส่งออก สำหรับสิทธิที่ผูกกับการส่งออก กลุ่มผลิต | สัดส่วนการส่งออกเป็นไปตามเงื่อนไขในบัตร | ฝ่ายนำเข้า-ส่งออก |
| 13 | แบบภาษีเงินได้นิติบุคคลและเอกสารประกอบการใช้สิทธิ กลุ่มภาษี | ตัวเลขที่ยื่นตรงกับงบการเงินและกับการแยกกิจกรรม | ฝ่ายบัญชี |
| 14 | สัญญาซื้อขายหรือจ้างผลิตกับบริษัทในกลุ่ม พร้อมนโยบายราคา กลุ่มภาษี | ราคาและเงื่อนไขตามหลักราคาตลาด ประกอบมาตรา 71 ทวิ และ 71 ตรี | ฝ่ายกฎหมาย |
| 15 | รายงานที่ยื่นต่อ BOI ในรอบปี พร้อมหลักฐานการยื่น กลุ่มภาษี | ข้อมูลที่รายงานตรงกับที่บันทึกในบัญชี | ฝ่ายบัญชี |
ทำไมเอกสารเหล่านี้ถึงหาไม่เจอตอนถึงรอบตรวจ
เพราะเอกสารทั้ง 15 รายการไม่ได้อยู่ที่เดียวกัน เอกสารสิทธิอยู่กับเลขานุการบริษัท เอกสารพิธีการอยู่กับฝ่ายนำเข้า รายงานการผลิตอยู่ที่โรงงาน และมีเพียงกลุ่มบัญชีกับภาษีเท่านั้นที่อยู่ในแฟ้มบัญชี เมื่อถึงรอบตรวจ ฝ่ายบัญชีจึงกลายเป็นคนไล่ตามเอกสารจากสามแผนกพร้อมกัน
รายการที่ 14 สัญญากับบริษัทในกลุ่ม และรายการที่ 15 รายงานที่ยื่นต่อ BOI เป็นสองรายการที่ส่งช้าที่สุดเกือบทุกครั้ง เพราะอยู่กับผู้บริหารหรือฝ่ายกฎหมาย และมักไม่มีใครถือเป็นเจ้าของเรื่องในฝั่งบัญชี
ควรเริ่มรวบรวมเมื่อไร
การกระทบยอดข้อมูลที่รายงานต่อ BOI กับข้อมูลในระบบบัญชีควรทำก่อนสิ้นรอบบัญชีประมาณสามเดือน เพราะเป็นช่วงสุดท้ายที่ปรับปรุงได้โดยไม่กระทบงบการเงิน ส่วนเอกสารสิทธิและเอกสารพิธีการควรเก็บคู่กับแฟ้มบัญชีตลอดปี ไม่ใช่ไปตามเอาตอนสิ้นรอบ
ถ้าหาเอกสารบางรายการไม่เจอ จะเกิดอะไรขึ้น
ผลระยะสั้นคือรอบตรวจยาวขึ้น เพราะผู้สอบบัญชีจะขอเอกสารเพิ่มจนกว่าจะอธิบายที่มาของตัวเลขได้ ซึ่งอาจกระทบกำหนดการนำส่งงบการเงิน
ผลระยะยาวหนักกว่านั้น การไม่ปฏิบัติตามเงื่อนไขในบัตรส่งเสริมอาจนำไปสู่การเพิกถอนสิทธิและประโยชน์ ตามมาตรา 54 แห่ง พ.ร.บ.ส่งเสริมการลงทุน พ.ศ. 2520 ซึ่งมีผลให้ต้องเสียภาษีย้อนหลังในส่วนที่เคยได้รับยกเว้น เอกสารที่หายจึงไม่ใช่แค่ปัญหาของรอบตรวจ แต่เป็นปัญหาของสิทธิทั้งก้อน
เช็กลิสต์ 15 รายการสำหรับพิมพ์ใช้งาน
พิมพ์หน้านี้แล้วไล่ติ๊กทีละรายการ ช่องที่ติ๊กไม่ได้คือสิ่งที่ต้องตามก่อนส่งแฟ้มให้ผู้สอบบัญชี
คำถามที่พบบ่อย
แบ่งได้สี่กลุ่ม คือเอกสารสิทธิตามบัตรส่งเสริม เอกสารบัญชีที่แสดงการแยกกิจกรรม เอกสารการผลิตและพิธีการศุลกากร และเอกสารภาษีกับรายการระหว่างกัน รวม 15 รายการที่ถูกขอแทบทุกครั้ง เหตุที่ขอมากกว่าบริษัททั่วไปเพราะต้องตรวจเพิ่มว่าการแยกคำนวณกำไรสุทธิตามประกาศกรมสรรพากร ลงวันที่ 5 กุมภาพันธ์ 2530 ทำได้จริง และสอดคล้องกับเงื่อนไขในบัตร
เพราะสิ่งที่ตรวจไม่ได้มีแค่ความถูกต้องของตัวเลข แต่รวมถึงสิทธิที่ใช้ด้วย ผู้สอบบัญชีต้องเห็นว่ารายได้ที่นำมาใช้สิทธิยกเว้นตามมาตรา 31 แห่ง พ.ร.บ.ส่งเสริมการลงทุน พ.ศ. 2520 มาจากกิจกรรมที่อยู่ในบัตรจริง และวงเงินกับระยะเวลาถูกคุมไว้ถูกต้อง ซึ่งยืนยันจากตัวเลขในงบอย่างเดียวไม่ได้
ผู้สอบบัญชีจะขอเอกสารเพิ่มจนกว่าจะอธิบายที่มาของตัวเลขได้ ซึ่งทำให้รอบตรวจยาวขึ้นและอาจกระทบกำหนดการนำส่งงบการเงิน ความเสี่ยงที่ใหญ่กว่าอยู่ปลายทาง เพราะการไม่ปฏิบัติตามเงื่อนไขในบัตรอาจนำไปสู่การเพิกถอนสิทธิและประโยชน์ตามมาตรา 54 ซึ่งมีผลให้ต้องเสียภาษีย้อนหลังในส่วนที่เคยได้รับยกเว้น
การกระทบยอดข้อมูลที่รายงานต่อ BOI กับข้อมูลในบัญชีควรทำก่อนสิ้นรอบบัญชีประมาณสามเดือน เพราะเป็นช่วงที่ยังแก้ได้โดยไม่กระทบงบ ส่วนเอกสารสิทธิและเอกสารพิธีการควรเก็บไว้กับแฟ้มบัญชีตลอดปี ไม่ใช่ไปตามเอาตอนสิ้นรอบ
ไม่ได้ ข้อบังคับสภาวิชาชีพบัญชีว่าด้วยจรรยาบรรณของผู้ประกอบวิชาชีพบัญชีกำหนดเรื่องความเป็นอิสระไว้ ผู้ที่จัดทำบัญชีให้กิจการจึงไม่อาจเป็นผู้ตรวจสอบบัญชีของกิจการนั้นได้ กิจการต้องแต่งตั้งผู้สอบบัญชีแยกต่างหาก
ฐานกฎหมายที่ใช้ในบทความนี้
- พ.ร.บ.การบัญชี พ.ศ. 2543 — หน้าที่จัดทำบัญชีและจัดให้งบการเงินได้รับการตรวจสอบและแสดงความเห็นโดยผู้สอบบัญชีรับอนุญาต
- พ.ร.บ.วิชาชีพบัญชี พ.ศ. 2547 — การขึ้นทะเบียนผู้สอบบัญชีรับอนุญาตกับสภาวิชาชีพบัญชี
- ข้อบังคับสภาวิชาชีพบัญชี ว่าด้วยจรรยาบรรณของผู้ประกอบวิชาชีพบัญชี — ความเป็นอิสระของผู้สอบบัญชี
- พ.ร.บ.ส่งเสริมการลงทุน พ.ศ. 2520 และที่แก้ไขเพิ่มเติม — มาตรา 28, 31, 36(1) และมาตรา 54 (การเพิกถอนสิทธิและประโยชน์)
- ประกาศกรมสรรพากร เรื่อง การคำนวณกำไรสุทธิและขาดทุนสุทธิของบริษัทหรือห้างหุ้นส่วนนิติบุคคลที่ได้รับการส่งเสริมการลงทุน ลงวันที่ 5 กุมภาพันธ์ 2530
- ประมวลรัษฎากร — มาตรา 65 ทวิ, 65 ตรี, 68 และมาตรา 71 ทวิ, 71 ตรี (รายการระหว่างกันกับบริษัทที่มีความสัมพันธ์กัน)
ความพร้อมในรอบตรวจเกือบทั้งหมดถูกกำหนดไว้ตั้งแต่วิธีบันทึกบัญชีประจำเดือน ไม่ใช่ตั้งแต่เดือนสุดท้ายก่อนส่งงบ หากต้องการดูว่าระบบบัญชีที่ใช้อยู่แยกกิจกรรมได้ครบตามที่ต้องใช้หรือไม่ อ่านได้ที่ แยกบัญชี BOI / Non-BOI: ผังบัญชีและศูนย์ต้นทุนที่ต้องตั้งก่อนรายได้บาทแรก และ ข้อกำหนดการตรวจสอบบัญชีกิจการ BOI
ข้อมูลในหน้านี้เป็นความรู้ทั่วไป สิทธิและเงื่อนไขที่ใช้ได้จริงเป็นไปตามบัตรส่งเสริมของแต่ละราย โปรดให้ผู้เชี่ยวชาญประเมินกรณีเฉพาะของกิจการท่าน




